تغییرات سبک زندگی در باروق: (قسمت اول)

سبک‌ زندگی life style))مجموعه‌ای نسبتاً منسجم از همة رفتارها و فعالیت‏های یک فرد معین در جریان زندگی روزمره است ،مجموعه‌ای که طرز تلقی‌ها، ارزش‌ها، حالت‌ها و سلیقه‌ها در هر چیزی را در برمی‌گیرد. سبک زندگی را مجموعه ای کم و بیش جامع از بازدهها هم می دانند که حتی انتخاب یک محیط دلخواه برای ملاقات با دیگران و یا انتخاب افرادی قابل اعتماد برای برقراری یک رابطه صمیمانه را نیز شامل می شود وبه عبارتی سبک زندگی شیوه زندگی خاص یک فرد، گروه، یا جامعه است.

برای سبک زندگی ابعاد مختلفی رادر نظر می گیرند اما در مجموع می توان ابعاد سبک زندگی را در سه گروه زیر داد:

1- فعالیت ها، شامل: کار، سرگرمی، شرکت در فعالیت ها ورویدادهای اجتماعی، تفریح، رسیدگی به سلامت جسمانی و بدن، شرکت در تهیه و عرضه و ...

2- علایق و دلبستگی ها ،شامل: دلبستگی به فامیل، خانواده، شغل، تفریح، مد، غذا و رسانه های جمعی.

3- نظرات و افکار، شامل: افکار و عقاید افراد نسبت به خویشتن، مشاغل اجتماعی، سیاست، کار، اقتصاد، تعلیم و تربیت، کالاها، و فرهنگ.

تغییر یکی ازاصلی ترین مشخصه های زندگی اجتماعی در دنیای امروز است. اما وجه تمایز این تغییر نسبت به گذشته این است که هم شتاب بیشتری گرفته است و هم حوزه های بیشتری از زندگی را در بر گرفته است و سبک زندگی از حوزه هایی است که با پیشرفت های تکنولوژیکی و گسترش ارتباطات در معرض اصلاحات اساسی و شتابان قرار گرفته است.

در دهه های گذشته زندگی روستایی اصلاحات متعددی را از سر گذرانده است که نمود و ماحصل نهایی این تحولات را می توان در سبک زندگی مردم مشاهده نمود، با وجود این علیرغم دگرگونی‌ها و دگرگونی های بسیاری که جامعه روستایی ایران، در طول قرن های متمادی به خود دیده است، شیوه تولید، معیشت و زندگی آن تا قبل از رویارویی ایران با مظاهرتمدن به‌روز غرب و وقوع انقلاب مشروطه، تحولات اساسی و بنیادین در ساختارهای خود را شاهد نبوده است. دلایلی چون عدم وجود راه های ارتباطی مناسب، فقدان وسایل ارتباط جمعی و بی سوادی یا کم سوادی اکثریت عمده روستائیان ، از مهم ترین عواملی بوده اند که موجب کندی روند دگرگونی‌ها در جامعه روستایی می شده اند. اما در دهه های اخیر، در اثر رفع موانع فوق، گستره و روند تحولات در جامعه­ی روستایی شدت یافته و در خروجی شاهد وقوع تحولاتی اساسی در شیوه زندگی و آداب و رسوم روستائیان هستیم.

در دهه های گذشته، یکی از عواملی که منجر به وقوع تحولات در سبک زندگی روستایی شده است، مهاجرت های گروهی از افراد به شهرها بوده است واین مهاجران روستایی، حتی پس از مدت های مدید زندگی در شهر، همچنان پیوندهای اجتماعی و عاطفی خود را با خویشاوندان و زادگاه خود حفظ می نمودند و به بهانه های مختلف به زادگاه خود رفت و آمد می کردندکه در جریان این رفت و آمدها، پاره ای از عناصر زندگی شهری به روستاها منتقل می شد و به مرور تحولاتی در شیوه زندگی به وقوع می پیوست. اما امروزه در اثر شتاب بی سابقه تحولات اجتماعی، حتی بدون چنین رفت و آمدهایی نیز اصلاحات فرهنگی و اجتماعی تمامی عرصه های زندگی روستایی را درنوردیده است و روستائیان ، حتی بدون رفت و آمد به شهر نیز، تنها در منزل خود و با دیدن مظاهر زندگی شهری و جهانی در رسانه های جمعی در معرض تغییر قرار گرفته و این تغییر تمامی عرصه های زندگی آنها را در بر می گیرد.

این دگرگونی‌ها دارای پیامدهایی مهم در عرصه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه روستایی بوده و بر روند توسعه آن هم تاثیر می گذارند. بدیهی است در صورتی که این اصلاحات و مسیر و روند آنها شناسایی، پیش بینی و مدیریت نشوند، می توانند نتایج ناگواری برای پروژه های توسعه به بار آورده و با ایجاد اختلال در برنامه ریزی های اجتماعی و فرهنگی، آسیب ها و هزینه های بسیاری را بر نهادهای متولی امر تحمیل کنند. بنابراین، مطالعه­ی این دگرگونی‌ها به منظور شناسایی عمق، گستره و روند تحول آنها ضرورت می یابد.

نسل در زمان حاضر، سبک زندگی متفاوتی را نسبت به نسل های قبل از خود انتخاب کرده است؛ به گونه ای که شیوه پوشاک و آرایش، الگوهای گذران اوقات فراغت، شیوه گفتار، الگوی تغذیه و شیوه بهداشت و... در میان نسل امروز ی متفاوت از نسل های قبل است.

گسترش رسانه های جمعی موجب رواج ارزش ها و هنجارهای به‌روزی در جامعه­ شده است. این رسانه ها بیشتر از همه بر نسل به‌روز تاثیرگذار هستند، چرا که یکی از عوامل اصلی اجتماعی شدن نسل تازه، همین رسانه های جمعی هستند. از طرفی، میزان استفاده نسل به‌روز از رسانه های ارتباطی تازه بیشتر از نسل های قدیم است. لذا در اثر این فرآیند، اصلاحاتی در عرصه های مختلف زندگی نسل تازه ایجاد شده است که نمود عینی آن را می توان در جلوه های گوناگون سبک زندگی ، مشاهده نمود.

مثلا"پوشاک یکی از مهم ترین ابعاد سبک زندگی است که می توان گفت نمود عینی اکثر اصلاحات اجتماعی و فرهنگی در پوشاک مردم قابل مشاهده است. الگوهای پوشاک نسلها متاثر از عواملی مانند گسترش راه های ارتباطی و مراوده با شهرهای همجوار، تغییر شیوه معیشت، گسترش آموزش و رشد سطح سواد و گسترش و استفاده فزاینده از رسانه های جمعی می باشند.در اثر اصلاحات رخ داده، به تدریج لباس های سنتی و قدیمی کنار گذاشته شده و لباس های شهری و مدرن جایگزین آنها شده اند. نسل های قدیم اعم از زن و مرد، از لباس های سنتی استفاده می کردند ولی در میان نسلهای بعدی، پوشاک مردان دگرگونی‌ها بسیاری را شاهد بوده و بویژه در مراسم جمعی به جای لباس سنتی از پیراهن و کت و شلوار استفاده می کنند و هر چه به زمان حاضر نزدیکتر می شویم تحولات شدیدتر و بنیادی تر شده است به نحوی که شاهد استفاده از مدل های به‌روز مانند انواع لباس های جین و اسپرت و نیز استفاده از کراوات در جشن ها و مراسم مختلف هستیم چرا که یکی ازعوامل حاکم بر الگوی پوشاک نسل امروز پیروی از مد می باشد.

پوشاک محلی مردان کلا جای خود را به لباس های مد روز و بازاری داده و ارزش خود را از دست داده است به عنوان مثال دیگر استفاده از جوراب های پشمی که بیشتر شان هم دستبافت خود اهالی بود دیگر دیده نمی شود. هر چند در میان زنان مسن استفاده از عناصری از لباس های سنتی هنوز کم و بیش رواج دارد.