بر پایه گفته های افراد مسن ، در زمان های قدیم مردم روستا برای ایجاد روشنایی، ازروغن گرچک (کِیچان یاغی)و پی حیوانات در چراغ هایی که بنام چراغ "پی سوز "معروف بود استفاده می کردند.
چراغ پی سوز وسیله ای شبیه چراغ الکلی در روز جاریی بود که داخل منبع آن پی حیوانات را ذوب کرده و می ریختند و در تاقچه و یا بالای وسیله ای قرار می دادند و روشن می کردند .
تصویر چراغ پی سوز :
بعد ها از دیگر وسایل روشنایی مورد استفاده فانوس بوده که بسیار استفاده می شده، فانوس استحکام بیشتری دارد و از همه طرف بسته است و باد به راحتی نمی تواند آن را خاموش کند .علاوه بر آن چراغ فانوس دارای دسته ای است که هم می توان آن را از جایی آویزان کرد و هم جا به جایی آن را آسان می کند به همین دلیل بیشتر به هنگام سرکشی به حیوانات در شبها و روشنایی مسیر در رفت و آمد خارج از خانه و حتی روشنایی مسیر در هنگام آبیاری شبانه مزارع مورد استفاده قرار می گرفت بسیاری از خانواده ها ۲یا ۳چراغ دستی داشتند.که هم برای روشنایی استفاده می شد وهم چراغ سیار بود که در خانه وخارج از خانه از ان استفاده می کردند .وهنگام خواب فتیله آن را پایین می کشیدند ودر حقیقت نوعی چراغ خواب محسوب می شد.
در مجالس عمومی شبانه که مردم با خودشان فانوس می آوردند چون تعداد فانوس ها زیاد می شد و همه شبیه هم بودند ،برای معلوم بودن چراغ دستی هر کسی یک نخ یا نشانه به دسته چراغ خود می بست.
گاهی مخزن نفت فانوس سوراخ می شد که محل سوراخ را با مخلوط موی بز وخرما می چسباندند.
گاهی شیشه فانوس شکستگی مختصری پیدا می کرد که روی سوراخ ان یک تکه کاغذ می چسباندند.
مشکلی که چراغ های فانوس دارند این است که شعله ی کوچکی دارد و علاوه بر آن وقتی مخزن نفت آن داغ شود شروع کار به کم و زیاد شدن شعله کرده و پت پتی براه انداخته وخاموش می شود این وسیله در تمام خانه ها یکی وگاه چند تا بوده و در زمان حاضره هم کم و بیش در خانه ها یافت می شود ،هر چندکه دیگر کار بردی ندارد.
تصویرهای از فانوس و فتیله مورد استفاده در آن:
و چراغهای مورد استفاده دیگر که بعد ها ساخته شدند عبارت از ،چراغ گرسوز و چراغ معروف به( اُننوخ) و چراغ توری بود.
چراغ نفتی گردسوز : این چراغ ،فتیله ای گرد دارد که با مکش نفت از مخزن چراغ بصورت گرد می سوزد وهنوزهم دربعضی ازخانه هایافت می شود که آنرا هم در تاقچه قرار می دادند و یا در روی زمین و در وسط افرادی که نشسته بودند قرار می دادند و در گرداگرد آن حلقه وار می نشستند.
در کنار این چراغ چراغ نفتی دیگری بود که که فتیله اش بجای اینکه گرد باشد مانند فتیله فانوس تخت بود که به آن (اوننوخ ) می گویند .
تصویرهای از چراغ اوننوخ و فتیله مورد استفاده :
چند سال بعد،چراغ های نوینی را به روستای ماآوردند بنام (چراغ توری )که به آنها "(تور چراغی) می گویند .
در چراغ توری به جای فیتیله از توری استفاده می شد که این تور بر اثر گرما ابتدا مشتعل شده و سپس شروع کار به نور افشانی می کرد علاوه بر آن منبع سوخت آنها از فلز بود و تلمه ای به آن منبع متصل بود. پس از آنکه داخل منبع قدری نفت سفید می ریختند(مقداری از فضای منبع برای هوا خالی در نظر گرفته می شد.) درب آن را بسته وبا تلمه متصل به منبع شروع کار به باد زد ن می کردند. بادی که با فشار وارد منبع می شد باعث می گردید نفت به صورت گاز خارج شده و به توری که از قسمت بالای چراغ آویزان بود پاشیده می شد و آغاز به نور افشانی می کرد و مقدار نور، بقدری زیاد بود که قابلیت نگاه کردن مستقیم به آن مشکل بود.مزیتی که این چراغ ها نسبت به سایر چراغ های پیشین داشتند نور زیاد آنها و در ادامه مصرف بسیار کم نفت در این چراغ ها بود اما مشکل این چراغ ها حساس بودن توری این چراغ ها به تکان خوردن و لمس شدن بود که خیلی زود توری آنها می ریخت.
البته تمام خانواده ها چراغ توری نداشتند و بیشتر خانوادها بر پایه وسع مالی قادر به تهیه چراغ توری نبودند.
تصویر چراغ توری یا همان "تورچراغی" و تور مورد استفاده در آن :
چراغ های فوق الذکر همگی نفت سوز بودند که نفت را از شرکت نفت موجود در روستا و یا بعضی مغازه ها که نفت می فروختند لیتری 5/2 ریال(ایکی ایال) می خریداریند.
با آمدن کپسول های گاز ی پیک نیک ، بر سر آن توری وصل می کردند و روشن می نمودند و سالها مورد استفاده قرار گرفت که امروزه در پیک نیک های شبانه در صحرا و باغ هایی که هنوز برق ندارند مورد استفاده قرار می گیرد.
از سال 1356 باروق دارای برق شد هر چند که قبل از آن هم مدتی موتور برق در روستا بوده که بعدا برچیده شده .و از آن زمان اکثر خانه ها و امروزه تمام آنها از روشنایی برق و قابلیتات برقی استفاده می نمایند.
در سالهای اخیر با لوله کشی گاز ،در کنار استفاده از وسایل مختلف گاز سوز در صورت قطع برق از روشنایی های گازی هم بهره مند می گردند.
برچسب:
نویسنده: رویا قاسمیپور
تاريخ: شنبه
24 مرداد
1405 ساعت: 21:50