تغییرات سبک زندگی در باروق: (قسمت دوم)

در عرصه خوراک هم مواردی چون خریداری، مصرف و طبخ غذا و تنوع غذایی و وسایل مرتبط با خوراک دچار اصلاحات زیادی شده است.

درمیان نسل قدیم، عمل سفارش به صورت گسترده جایگاه چندانی نداشت ، زیرا عمده مواد مورد نیاز را خودشان تولید می نمودند. به عنوان مثال، نان را در خانه می پختندو بیشتر از غذاهای سنتی استفاده می کردند که مواد اولیه آنها یا گوشت بوده (که آن نیز خریداریاری نمی شده بلکه حیوان توسط خود آنها ذبح می گردید ) و یا انواع سبزی ها و گیاهانی که توسط خود آنها کشت شده و یا از دل طبیعت جمع آوری می گردید.استفاده از غذاهای محلی مانند انواع آش ها و غذاهای گیاهی به عنوان غذای اصلی بیشتر با محصولات تولیدی خودشان تهیه می گردید. غذا را بیشتر با دست می خوردند و استفاده از قاشق و چنگال جز در مواردی نادر رایج نبود،استفاده از میو های مناطق دور دست و غیر فصلی چندان رایج نبود و در مراسم و مهمانی ها از تنقلات و محصولات محلی موجود پذیرایی به عمل می آمدو شاید یکی از بهترین و در دسترس ترین قابلیتات پذیرایی، چایی بود که در کمترین فرصت و با کمترین هزینه ای آماده می شداما نسل امروز بیشتر از غذاهای سنتی به صورت تفننی و یا به عنوان مکمل غذاهای دیگر استفاده می کنند.

با گذشت زمان اگر چه گوشت و انواع سبزی ها و گیاهان همچنان مواد اصلی غذایی را تشکیل می دهند، اما تنوع در پخت آنها بیشتر شده و خورش های متعددتری پخته می شود. نان دیگر در منزل پخته نمی شود، بلکه از نانوایی تهیهاری می گرددو بتدریج مصرف غذاهای آماده رواج یافته و تمایل به آن زیاد شده است. در ادامه استفاده از قاشق و چنگال و انواع ظروف ملامین و چینی و ... نیز رواج یافته است. در مجموع، می توان گفت که هر روز ، رژیم غذایی متحول شده است.

توانایی استفاده از وسایل نفتی و گاز سوز و آبرسانی و برق کشی و نیز لوله کشی گازموجب رواج استفاده از انواع وسایل نفتی و برقی و بعد ها گازسوز برای پخت و پز و شکل گیری آشپزخانه به سبک به‌روز شده است که خود به تحولاتی در شیوه طبخ و مصرف غذا منجر گردیده است و نیز صعود تحرک اجتماعی و جغرافیایی(در اثر گسترش سواد و راه های ارتباطی) و صعود رسانه های جمعی که موجب بالا رفتن سطح آگاهی های عمومی و بهداشتی و آشنایی با آداب و رسوم سایر نواحی شده است در این دگرگونی‌ها نقش داشته است.

اوقات فراغت مردم نیز در طول زمان از دگرگونی‌ها مصون نبوده است. نسل قدیم فعالیت های فراغتی خود را بیشتر به صورت سنتی سپری می کردند میان کار و فراغت تمایز روشنی دیده نمی شدوبسیاری از فعالیت های فراغتی جنبه های اقتصادی نیز داشتند. مردان در اوقاتی که از امور کشاورزی یا دامپروری فارغ بودند به بازی و تفریح،دیدو بازدید و صله رحم، شرکت در مراسم مذهبی ،شکاروگاهی به بافتن فرش و جوراب و دستکش و...می پرداختند که در کنار هر کدام از این فعالیت ها اجتماعی شدن کوچکتر ها و عمل آموزش و انتقال فرهنگ نیز صورت می گرفت.

اما امروزه در گذران اوقات فراغت نسل به‌روز تکنولوژی های تازه از جایگاه خاصی برخوردارند. بزرگتر ها وقت فراغتشان را باگوش دادن به رادیو و تماشای تلویزیون پر می کنند و جوانان در کنار فعالیت های ورزشی گوناگون با رسانه های ارتباط جمعی ،کامپیوتر و اینترنت و برنامه های ماهواره ای مشغولند و از میزان ارتباط بین اعضای فامیل و حتی اعضای درون خانواده هم کاسته شده است.

دگرگونی‌ها در عرصه مسکن نیز چشمگیر است ،در قدیم همچنانکه در بخش ریخت شناسی روستا ذکر شد در هر خانه ای دو سه نسل باهم و در کنار یکدیگر زندگی می کردند و خانه ها از بخش های مختلفی ماننداتاق های نشیمن و پذیرایی، کاه دان(محل ذخیره و نگهداری علوفه دام)، طویله(محل نگهداری دام)، آغل(محلی روباز که دور تا دور آن سنگ چین شده و جهت نگهداری گوسفندان از آن استفاده می شود) و حیاط تشکیل می شد. در گوشه ای از حیاط تنوری را جهت پخت نان حفر کرده و در گوشه ای دیگر محلی را به استحمام اختصاص می دادند. در گوشه ای دیگر از منزل، انبار کوچکی از جنس خشت و گل وجود داشت که آن را «کَندی» می نامند و مخصوص نگهداری آرد و گندم است. از سوی دیگر جهت نگهداری لباس، چندین میخ به دیوار کوبیده و لباس ها را از آنها آویزان کرده و با پارچه ای آن را می پوشاندند.خانه ها با وسایل تزئینی بافته شده توسط زنان تزئین شده و انواع عکس های مختلف بر دیوار آن آویزان می شد.

در زمان حاضره برخلاف زمان های قدیم که مردم می توانستند برای ساخت مسکن از تواناییات موجود در طبیعت استفاده کنند افراد ترجیح می دهند برای تهیه مسکن از مصالح تازه و معماری مدرن در ساخت خانه از ابزار شهری و مد روز استفاده کنند، ضمنا"شاهد تفکیک کارکردهای مسکن و مطرح شدن حریم خصوصی و رویت نشدن توسط دیگران هستیم.می توان گفت که اصلی ترین تغییر در مسکن نسل در روز جاری نسبت به نسل های پیشین جدا شدن کارکردهاست؛ به این معنی که در مسکن نسل های قدیم تمایز دقیقی میان مسکن و سایر بخش های زندگی وجود نداشت. مسکن کلیت یکپارچه ای بود که همزمان پناهگاه، استراحتگاه و کارگاه تولیدی(نگهداری از احشام و محصولات کشاورزی) را تداعی می کرد. اما در نسل امروز،به مسکن صرفا به منزله پناهگاه و استراحتگاه نگریسته می شود وکارکرد نوینی نیز برای مسکن متصور گردیده است و آن نیز عبارت است از تعیین و حفظ حریم خصوصی. این کارکرد خود خروجی اصلاحات ارزشی و فرهنگی بوجود آمده در سال های اخیر است. مسکن نسل قدیم، برای همسایگان رویت پذیر بود. اما در سال های پس از انقلاب و تاکید بر ارزش هایی چون حجاب و محفوظ ماندن از نگاه نامحرم، خانه به مثابه مکانی نگریسته می شود که حریم خصوصی را حفظ نموده و ساکنانش را برای دیگران رویت ناپذیر می سازد.

در زمینه مصرف نیز شاهد اصلاحات زیادی هستیم و اصلاحات ایجاد شده در این قسمت به سمتی است که تقاضا برای خریداری کالاهای مصرفی را صعود می دهد. در برآیند، در سبک زندگی امروز روستائیان کالاهایی مصرف می شوند که بعضا بیش از آنکه ضرورت کارکردی داشته باشند، ضرورت تزئینی و تجملی دارند. این تفاوت ها در میان نسل های مختلف وضوح زیادی دارند. به عبارتی، می توان گفت که جایگزینی نسلی نقش مهمی در دگرگونی‌ها ایجاد شده در سبک زندگی روستایی ایفا می کند.

تمایل به کالاهای مصرفی در سبک زندگی روستائی موجب شده است که روستائیان درصدی از درآمد خود را به خریداری این کالاها اختصاص دهند.این در حالی است که تمایل نسل های تازه به شیوه تولید روستایی(کشاورزی و دامپروری) نیز نزول یافته است. جوانان به انجام فعالیتهاي کشاورزي تمایلی نشان نمی دهند و در حاصل فعالیتهاي کشاورزي افت یافته وعمده فعالیتهاي کشاورزي توسط میانسالان و سالخوردگان صورت بگیرد، یکی از محتمل ترین پیامدهای این مسئله می تواند بیشتر شدن مهاجرت های فصلی و موقتی جوانان روستا به شهرهای اطراف و یا کلان شهرها جهت کسب درآمد و خریداری کالاهای مصرفی باشد.

بدون شک این اصلاحات و بسیاری تحولات دیگر که ذکر نگردید پیامدهایی اجتماعی– فرهنگی و اقتصادي در جامعه روستایی دارد که بر روند توسعه آن تاثیر می گذارد مانند حرکت از جامعه اي تولیدي به سمت جامعه اي مصرفی، حرکت جوانان روستایی به سمت فردگرایی که میتوان در نحوه گذران اوقات فراغت آنها مشاهده کرد، بالا رفتن سن ازدواج و... از پیامدهاي این اصلاحات هستند.

کاربر جاری : مهمان [ ورود]

فارسی

العربیة